BREDA - Het is geen toeval dat de tentoonstelling over 'De Vlucht' in het Generaal Maczek Museum op eerste pinksterdag van start ging.

Op zondag 12 mei 1940, toen Breda massaal evacueerde, was het óók eerste pinksterdag. En Moederdag bovendien. Zeventig jaar na dato zijn de emoties nog in volle omgang aanwezig. Veel van de genodigden, zondag in de Trip van Zoudtlandtkazerne bijeen, behoorden tot de toenmalige evacués. Anderen verloren dierbare familieleden. Zoals Frans van der Linden, die er een boek over schreef. "Mijn oma en drie van haar dochters kwamen om bij het bombardement op de school aan de Gasmeterstraat in Sint-Niklaas. En dat terwijl de vlucht achteraf niet nodig was geweest, want Breda bleef vrijwel ongeschonden." Het eerste exemplaar van zijn boek ging naar Leny Schrijvers-Bos (85), die als vijftienjarige bij de vlucht haar moeder verloor.

Toen bleek dat Breda door de Duitsers was ingenomen zonder dat er een schot was gelost, waren veel bewoners na enkele dagen alweer thuis. "Zij konden zelfs de achtergelaten pinkstermaaltijd nog nuttigen", zei historicus Peter Haagh. Anderen liepen of fietsten door tot ver in Frankrijk. "Het gerucht ging dat de stad was platgebombardeerd en dat de spits van de Grote Kerk op het Van Coothplein was terechtgekomen", zei Haagh. Zo kwam het dat velen pas na maanden terugkeerden. Toen de balans werd opgemaakt, bleek dat 101 Bredanaars, waaronder veel kinderen, niet waren teruggekeerd.

Tim Meeùs, Marie-José van Mierlo en haar dochter Carla Verhulsdonk openden de expositie. Zij zijn nakomelingen van Joseph Meeùs en Eugène van Mierlo, die destijds verantwoordelijk waren voor de 'afvoer van de burgerbevolking'. De tentoonstelling is te zien tot mei 2011. www.maczekmuseum.nl

OOSTERHOUT - Het Bredase Generaal Maczekmuseum vreest dat de komende jaren veel historische foto's verloren gaan; vooral foto's die het dagelijks leven van de bevolking tijdens de bezetting in beeld brengen.

Die beelden zijn waarschijnlijk schaarser dan de foto's van direct na de bevrijding op 29 oktober 1944 en dat zijn er al niet veel. Maar toen mócht er tenminste gefotografeerd worden. Wie tijdens de bezetting Duitse soldaten, materieel of een overkomend vliegtuig vastlegde, riskeerde zijn vrijheid, zo niet zijn leven. Duitsers vatten dat op als spionage – daarop stond de doodstraf. Bepaald geen stimulans voor de amateur-fotografie, die toch al niet algemeen werd beoefend. Het medium – dat pas in de jaren '60 de massa bereikte – was nog duur en ingewikkeld. Fotografie was een luxehobby, die vooral bij de hoogtijdagen van het leven werd bedreven. Zijn foto's uit de bezettingsjaren daarom al schaars, nu dreigen ze ook nog eens verloren te gaan, vreest het Maczekmuseum.

Fotoconservator Wim Vermeeren uit Oosterhout zegt het simpel. "Ik kan me voorstellen dat kinderen foto's van vader en moeder bewaren, dat de kleinkinderen de mooiste foto's van hun grootouders bewaren en dat de achterkleinkinderen 'die ouwe troep' weggooien."

Daarbij zal ook een rol spelen dat foto's uit de oorlog vaak onscherp en klein van formaat zijn, waardoor de – met excellente beeldkwaliteit opgegroeide – jongere generaties ze vaak niet als bijzonder herkennen.

Beducht voor de voorspelbare neiging tot weggooien, laat het Generaal Maczekmuseum daarom de oproep horen: 'Geef die ouwe kiekjes aan ons. Dan bewaren wij ze voor het nageslacht.'

Wie aan die oproep gehoor wil geven, kan foto's inleveren tijdens de tweewekelijkse openstelling van het op de Trip van Zoudtlandtkazerne gevestigde museum. Daarbij zijn foto's van het dagelijkse leven in bezet Breda niet als enige belangrijk. Ook beelden van het mobilisatiejaar 1939 gelden als waardevol. Bovendien heeft het museum belangstelling voor foto's van (latere) 'Bredase' Polen die bijvoorbeeld in Schotland – tijdens de vroegste periode van de 1e Poolse Pantserdivisie – zijn gemaakt.

 

top

OSWIECIM/BERLIJN (ANP) - Op de 65e verjaardag van de bevrijding van het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau is daar woensdag een conferentie over de volkerenmoord op miljoenen joodse Europeanen in de jaren 1933-1945 begonnen. De ministers van Onderwijs of andere vertegenwoordigers uit 35 landen spreken onder meer over het onderricht over de gruwelen, nu er vrijwel geen overlevenden meer over zijn.

De conferentie is het begin van de herdenkingen in het kamp. Het plechtige deel is in de middag in aanwezigheid van de Poolse president Lech Kaczynski en de Poolse en Israëlische premiers, respectievelijk Donald Tusk en Benjamin Netanyahu, en ongeveer 150 overlevenden.

De nazi's die Duitsland en grote delen van Europa overheersten, hadden begin jaren veertig andere plannen voor hun nederzetting in het bezette Polen, niet ver van de toenmalige Duitse oostgrens. Maar Auschwitz-Birkenau werd snel een gevangenenkamp voor Polen en Russen en vervolgens een vernietingingskamp, waar naar schating 1,1 miljoen mensen zijn vermoord. De Russen bereikten het kamp 27 januari 1945.

De Israëlische president Shimon Peres sprak woensdag het Duitse parlement toe. Hij riep ertoe op de nog levende verantwoordelijken te berechten, vooral omdat de wereld moet weten wat er is gebeurd.

top

 

WARSCHAU (ANP) - Het metalen opschrift 'Arbeit macht frei' is donderdag teruggekeerd in het museum van het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau. Een woordvoerder van de herdenkingsplaats in het zuiden van Polen, Bartosz Bartyzel, zei dat de politie in Krakow het heeft overgedragen. Nu wordt bekeken hoe en wanneer het wordt teruggeplaatst. Het metalen opschrift werd in december gestolen en in drie stukken gezaagd door de dieven, die snel daarna werden aangehouden.

Het beruchte opschrift hing boven de ingang van het kamp van de nazi's, waar van 1940 tot en met eind januari 1945 door de Duitsers ruim een miljoen vooral Joodse Europeanen werden vermoord. Het opschrift boven de toegang moest bij de gevangenen de indruk wekken dat Auschwitz-Birkenau een werkkamp was. Op 27 januari 1945 arriveerden Russische militairen bij het kamp. Woensdag wordt herdacht dat het 65 jaar geleden door hen werd bevrijd.

Er was tijdelijk een kopie van het opschrift bij de ingang aangebracht. Naar de opdrachtgevers van de diefstal zoekt de Poolse politie nog steeds.

top

 

30-05-2010 ◊ LAST UPDATE

NAAR BOVEN TERUG