de vlucht

Generaal Maczek Museum

Tentoonstelling De Vlucht opent op Eerste Pinksterdag haar deuren.

Na een voorbereiding van vele maanden opende het Generaal Maczek museum, 70 jaar na de evacuatie van Breda, haar deuren voor de opening van een tentoonstelling over De Vlucht. De tentoonstelling is gehuisvest in een nieuwe ruimte, die door Defensie beschikbaar is gesteld en op tijd werd opgeleverd. Hierdoor is de totale expositieruimte van het museum bijna verdubbeld!Met man en macht is door een groep vrijwilligers een bijzonder prestatie geleverd. In korte tijd is er de ruimte ingericht op een professionele manier, inclusief beeld- en geluidsmateriaal en een diorama,waardoor De Vlucht een moderne tentoonstelling is. Daarnaast is de tentoonstelling rijk aan vele originele documenten en foto’s, die we te danken hebben aan uitgebreid speurwerk, oproepen in kranten en de medewerking van vele betrokken (oud) Bredanaars uit het hele land. Het filmprogramma is aangepast aan het thema. Op Eerste Pinksterdag, net zo warm als 70 jaar geleden, waren meer dan 100 betrokken Bredanaars aanwezig tijdens de officiële opening. In twee lezingen door

Joop Bakker en Peter Haagh werd het publiek teruggebracht naar de periode rond 12 mei 1940. Vervolgens wijdde Frans van der Linden uit over een van de grootste rampen uit de Bredase geschiedenis, het bombardement van de school in Sint Niklaas op 17 mei 1940. Voorzitter Frans Ruczynski sprak de ceremonie aan elkaar en leidde het publiek vervolgens naar de tentoonstellingsruimte om die officieel te laten openen door de heer Meeùs en mevrouw Van Mierlo, zoon en dochter van twee van de hoofdrolspelers van de Vlucht.

De reacties van het in groten getale opgekomen publiek was een bevestiging dat de opzet van de tentoonstelling was geslaagd: het was een soms emotionele herbelevenis van De Vlucht. Men was onder de indruk en daarmee heeft het generaal Maczek museum er een nieuwe publiekstrekker bij. In de expositieruimte wordt het verhaal van De Vlucht aan de hand van vele, vaak originele foto’s en een groot aantal originele documenten, waaronder handgeschreven briefwisselingen tussen twee van de Vluchtleiders Meeùs en Van Mierlo. Op een grote overzichtskaart zijn de twee hoofdroutes (over Hoogstraten en over Zundert/Achtmaal)te zien, die gevolgd zijn in een poging om naar Antwerpen te gaan. Een speciale plek is ingeruimd voor enkele van de vele dagboeken en getuigenverslagen die we hebben ontvangen. Onder andere is het uitgewerkte vluchtverhaal van de families Talboon, Van Son en Mittendorff uit het Ginneken terug te vinden. Een van de topstukken die we in tijdelijke bruikleen van het Bredase Museum hebben is een drieluik van de Bredase kunstenaar Dio Rovers. Dit houtskoolschilderij geeft een zeer treffende impressie van de wanorde tijdens De Vlucht. Omdat het een kwetsbaar kunstwerk is, zal het nog slechts enkele maanden te bewonderen zijn in het generaal Maczek museum.

Leniging nood tijdens De Vlucht ‘gefinancierd’ door Bank van MierloBredase bank stelde onprofijtelijk grote som geld beschikbaar voor hulp

BREDA - De nood tijdens de Vlucht werd voor 100.000 gulden gefinancierd door de bank van Mierlo, zo blijkt uit nieuw onderzoek over dit drama waaraan historicus Peter Haagh continue werkt. In het Generaal Maczekmuseum is in juni nog altijd de markante expositie De Vlucht te zien. De tentoonstelling heeft honderden bezoekers getrokken. Nieuwe feiten op een rij.

DOOR RINIE MAAS

Tussen de egodocumenten bevindt zich thans een ‘praktisch’ geschreven briefje aan de bank van Mierlo of zij 100.000 gulden beschikbaar wil stellen, liefst in Belgische francs. Dat gebeurt. Het geld is nodig om de nood te lenigen. Het is niet duidelijk of dit geld ooit terugkwam. Van Mierlo die - bij ontstentenis van burgemeester Van Slobbe - tijdens diens vlucht de stad moet leiden, heeft een aantal privileges die noodzakelijk zijn.

Op zijn naam staat vrijstelling van de rijwielverordening. Een controlerende Duitser mag hem niet hinderen in de uitoefening van zijn taak en zijn fiets niet vorderen. Dat staat op het document. En voor documenten met stempels hebben de Duitsers onder de oorlog, meer dan voor mensen, een heilige eerbied.

En Van Mierlo heeft een machtiging, die in de vitrine, een plaatsje heeft gekregen, ‘om zich nà 20.15 uur op straat te begeven’. In het begin laat de bezetter zijn ware gezicht niet zien.

Miskramen

De bezoeker van de expositie hoort bij binnentreden klokkengelui van de kerken waarmee de evacuatie werd verbeid. Bij de slachtoffers kan Peter Haagh in wezen de vele miskramen tellen die door de stress zijn veroorzaakt. Voor een tentoonstelling moeten keuzes worden gemaakt. Dat is, dankzij Haagh, op een zeldzaam indringende wijze gebeurd door notities van de vluchtleiders. De gang is ingenieus ingericht. De Vluchtroute is Breda-Achtmaal en Breda-Hoogstraten. Alle verordeningen en proclamaties hebben de kleur oranje. Symbool van vaderlandsliefde. Opvallend zijn de verschillen tussen de kranten voor en na de evacuatie. De kranten zien er vóór De Vlucht verzorgd uit. Ze ademen vrijheid. Na de inval van de Duitsers staat alles op elkaar gedrongen. De opmaak is veranderd: het lijkt erop dat er ingekorte versies worden gedrukt. De hand van de Duitse censor is al na enkele dagen zichtbaar, een hand die in de wereld en in Breda de informatiestroom naar zijn hand zal zetten. Al komen er vanaf 1943 wel kinken in de kabel.