Generaal Maczek Museum
Deel Exposities
Generaal Maczek Museum
Deel Exposities
Door de jaren heen heeft het museum deelexposities gepresenteerd.
Dit naar aanleiding van belangrijke of actuele gebeurtenissen.
Deze exposities worden om het half jaar vernieuwd.
Hieronder een kleine greep uit die deelexposities van de afgelopen jaren.
MACZEK MUSEUM HERDENKT POOLSE BEVRIJDING VAN NOORDOOST NEDERLAND
APRIL 2005
Nadat de Polen in november 1944 een groot deel van West-Brabant, waaronder Breda
hadden veroverd stokte het gevechtsfront aan de Moerdijk en de Bergse Maas tot
begin april 1945, nu 60 jaar geleden. Op 6 april werd de Poolse bewakingssector
aan de Maas overgegeven aan andere eenheden. Op 7 april 1945 begint de opmars
met het uiteindelijke doel Duitsland. De Polen worden ingedeeld bij het 2e
Canadese legerkorps met als taak aan te vallen met algemene richting de Duitse
havenstad Emden net over de Nederlandse grens bij Groningen. Er worden twee
Poolse gevechtsgroepen gevormd. De eerste deelopdracht is een bruggenhoofd te
vormen over het Twente kanaal bij Goor in Overijssel en vandaar verder de aanval
noordwaarts in te zetten. Daarbij moet onder andere de stad Coevorden over
worden genomen van het 1e Belgische (SAS) Parachutisten Regiment dat evenals een
Frans parachutisten bataljon door de lucht vóór eigen troepen is ingezet om
bruggen in Drenthe te veroveren. De Belgen komen daarna onder commando van de
Poolse Divisie. Ook het 4e Canadese Artillerie Regiment wordt aan de Divisie
toegevoegd.
Na een tocht van 250 kilometer waarbij eerst de Rijn bij het Duitse Kalkar en
Rees moet worden overgestoken komt de divisie weer in Nederland. De Polen worden
links en rechts geflankeerd door Canadese divisies. Op hun weg door Overijssel,
Drenthe en Groningen veroveren de Polen een flink gebied met als belangrijkste
plaatsen Emmen, Ter Apel, Stadskanaal, Veendam, Winschoten, Vlagtwedde en
Boertange. Daarnaast vele tussengelegen kleinere plaatsen zoals Borger, Ruinen ,
Gasselte, Gieten, Blijham, Oude en Nieuwe Pekela. In de richting van Westerbork
wordt contact gemaakt met het Franse Parachutisten Bataljon. Op 15 april bereikt
een Poolse eenheid de kust van de Noordzee aan de Dollard. Hiermee is de
terugtocht voor de Duitsers in de rest van Nederland volledig afgesloten. De
Polen krijgen op 16 april de opdracht hun aanvalsrichting te wijzigen van Emden
naar de belangrijke Duitse havenstad Wilhelmshaven die ze, na eerst felle
gevechten te hebben gevoerd aan het Küstenkanaal, zullen innemen en waar op 5
mei 1945 voor hen de oorlog eindigt. Nederland viert feest maar voor de Poolse
soldaten valt er niets te vieren. De divisie telt zeer veel gesneuvelden,
gewonden en vermisten. De diepe teleurstelling dat de Polen, ondanks al hun
inspanningen, hun eigen vaderland niet hebben kunnen bevrijden drukt zwaar op
hen. Polen wordt tot 1990 bezet door een nieuwe overheerser.
afb: Mvr.Barcz
In Coevorden
afb:Mvr.Barcz
Moerdijk en
Bergse Maas
september 2005
Nadat de Polen in november 1944 een groot deel van West-Brabant hadden veroverd
stokte het gevechtsfront aan de Moerdijk en de Bergse Maas. Dit zou zo blijven
tot de eerste dagen van april 1945. Op 6 april werd de Poolse bewakingssector
aan de Maas overgegeven aan andere geallieerde eenheden waaronder de Belgen. Op
7 april 1945 begint de opmars met het uiteindelijke doel Duitsland. Naast de
bevrijding van een deel van Noord Nederland bevrijdden de Polen vlak bij Ter
Apel ook 1728 Poolse vrouwen. Deze vrouwen, verzetstrijdsters, gevangen genomen
in augustus en september 1944 tijdens de bittere gevechten in Warschau, waren
uiteindelijk bijna op de Nederlandse grens in een krijgsgevangenkamp
terechtgekomen. In de film ziet u dat de vreugde ongekend was. Vele van deze
vrouwen huwen later met soldaten uit de divisie. Enkelen van hen zijn in Breda
gaan wonen.
Tijdens hun verblijf in en rond Breda van november 1944 tot april 1945 waren
veel Poolse soldaten ingekwartierd bij de Bredase bevolking en ook buiten Breda
in een groot deel van Brabant. Bij veel Bredanaars en andere Brabanders heeft
deze inkwartiering en daardoor hun nauw contact met de Polen een onuitwisbare
herinnering achtergelaten.
afb:Mvr.Barcz
Tekeningen van Bohdan Samulski oktober 2005
Op zondag 30 oktober is er in het Generaal Maczek Museum een deeltentoonstelling
waarin tekeningen van de (Belgische) Poolse veteraan Bohdan Samulski worden
getoond. Deze vijfentachtig jarige veteraan van de 1e Poolse Pantserdivisie
tekent nog steeds zeer actief. Samulski tekent situaties van de opmars van de 1e
Poolse Pantserdivisie door Frankrijk, België, Nederland en Duitsland. Naast de
tekeningen toont het museum foto's die een relatie hebben met deze tekeningen.
Er wordt ook een geschilderd portret (acryl op doek) van Generaal Maczek getoond
van de Vlaamse beeldend kunstenaar Theo Van de Veer . Van de Veer is al sinds
lang gefascineerd door de bijdrage die de Poolse Pantserdivisie leverde in W.O.
2.
afb:Maczekmuseum
GEN. MACZEK MUSEUM EXPOSEERT LUCHTOORLOG oktober 2006
Op zondag 17 december is het Generaal Maczek Museum weer van 14.00 tot 17.00 uur
voor het publiek geopend. Ook deze keer besteden wij met onze
wisseltentoonstelling ruime aandacht aan de in de jaren 1940-1945 boven
Nederland uitgevochten luchtoorlog.
De geëxposeerde foto's, verhalen en kaarten geven de bezoeker inzicht in wat
zich tijdens de oorlogsjaren boven onze hoofden heeft afgespeeld. Bij de inval
van de Duitse troepen op 10 mei 1940 maakte Nederland voor het eerst kennis met
de macht van het Duitse luchtwapen. Een type oorlog waarmee wij geen ervaring
hadden. De wisseltentoonstelling toont u gevechtsacties, zoals de aanval van de
Duitse parachutisten op de Moerdijkbruggen en het bombardement op Rotterdam,
maar ook andere zaken uit de luchtoorlog komen aan bod. Was in het begin van de
oorlog de Duitse Luftwaffe nog oppermachtig, in de loop der jaren veranderde dit
beeld en ontspon er zich een ongekend hevige strijd. In Europa verloren 140.000
geallieerden bemanningsleden het leven en werden boven Nederland 5.600
vliegtuigen neergehaald of op de grond verwoest. Naast de ruim 65 geëxposeerde
foto's, de verhalen en kaarten zijn er ook miniaturen van de voornaamste in de
oorlog gebruikte vliegtuigen en vliegtuigmunitie te zien.
Voor de realisatie van de wisseltentoonstelling zijn wij speciale dank
verschuldigd aan de heer F. de Leeuw, die in 1942 als 14 jarige jongen vanuit
zijn zolderkamer in het Ginneken begon met het noteren van de door hem
waargenomen vliegbewegingen en daarna in de loop der jaren een omvangrijk
historisch archief over de luchtoorlog '40-'45 wist op te bouwen. Hij is ook de
schrijver van het boek "Dag en Nacht…., luchtoperaties '40-'45".
De wisseltentoonstelling bestaat uit 6 panelen met ruim 65 foto's, bijbehorende
teksten en kaarten. Ook een aantal geborgen wrakstukken (afkomstig uit het
IJsselmeer), munitie en andere tijdens de luchtoorlog gebruikte zaken zijn in de
expositie opgenomen.
Het waren veelal jonge mannen/vrouwen die zich als vrijwilliger meldden om
vanuit de lucht de wapens tegen de Duitsers en hun bondgenoten op te nemen. Ze
kwamen uit de hele wereld, waarbij menigeen zijn/haar moed met de dood heeft
moeten bekopen. In Europa verloren alleen al aan geallieerde zijde 140.000
bemanningsleden het leven.
De expositie start met de Duitse aanval op de Moerdijkbruggen op 10 mei 1940 en
eindigt met de ingebruikname van de door de Duitsers ontwikkelde V-wapens in de
tweede helft van 1944; in de volksmond ook wel vliegende bommen genoemd.
Wist u dat de eerste straaljagers al in de 2de Wereldoorlog zijn ontwikkeld en
zowel door de Duitsers als de geallieerden aan het einde van oorlog nog
operationeel zijn ingezet. Het betreft de Duitse Messerschmitt Me 262-A-1a. Dit
toestel bereikte een snelheid van 870 km/u en de Britse Gloster G.41 Meteor,
waarvan de maximale snelheid 668 km/u bedroeg.
Het bovenstaande is slechts een greep uit de wisseltentoonstelling en het is
daarom de moeite waard zelf te gaan kijken.
kijk ook op: http://www.spotter-tweedewereldoorlog.nl/
ONDERSCHEIDINGEN “VRIEND EN VIJAND” IN HET MACZEK MUSEUM mei 2007
Jan Cholewa
Enkele jaren geleden werd het museum verrast met een donatie uit Amerika. Deze bestond uit het volledige uniform en alle onderscheidingen van de Poolse veteraan Jan Cholewa. Een speciale vlag en vitrine hoorden ook daarbij. De vlag met de Poolse adelaar kreeg Cholewa van zijn vader bij het begin van de oorlog. Hij heeft hem altijd overal meegevoerd. Tijdens de bevrijding ontmoette sergeant Cholewa een bredaas meisje. Na de oorlog vertrok hij samen met haar naar Amerika om een nieuw bestaan op te bouwen. Meer dan 100.000 Poolse veteranen verspreidden zich net als zij over de gehele wereld. Zijn weduwe, mevrouw D. Cholewa-de Rooy, woont nog steeds in Amerika. Zij wilde graag de herinnering aan haar man in Breda levend houden. Onlangs bezocht ze zelf het museum. Deze en veel andere onderscheidingen zijn te zien in de deeltentoonstelling “Onderscheidingen vriend en vijand”. Uitvoerige uitleg wordt gegeven over achtergronden en redenen van het instellen van deze uitingen van waardering voor bewezen diensten.
Voor de laatste maal zal de tijdelijke deeltentoonstelling “Onderscheidingen van vriend en vijand” te zien zijn. De deeltentoonstelling toont vele Nederlandse, Britse, Poolse , Franse en Duitse onderscheidingen met hun achtergronden en ontstaansgeschiedenis. Zo wordt aandacht besteed aan de Militaire Willemsorde, De Bronzen Leeuw, het Croix de Guerre, de Poolse Virtuti Military maar ook het IJzeren kruis en veel andere onderscheidingen. Speciale aandacht is er voor de onderscheidingen en persoonlijke documenten van de Poolse militair Joseph Luty. Hij was een van de Polen die als vrijwilliger helemaal uit Argentinië kwam om zich hier bij de Poolse troepen aan te sluiten. Na de oorlog heeft hij jaren in Breda, in de Sikkelstraat gewoond. Bezoekers zien de uitreiking van onderscheidingen door Prins Charles, Koningin Beatrix, De Poolse generaals Anders en Maczek, Maarschalk Montgomery en Bredase autoriteiten. In mei start het museum met een nieuwe tijdelijke deeltentoonstelling.
